| Yabani enginar |
( kengel ) :Bileşikgiller familyasından; 2 metre kadar boyunda,
çok yıllık bir bitkidir. Yapraklarının ucu sivri diken şeklindedir. Ev
ilaçlarında; kökü ve yaprakları kullanılır.
Kullanıldığı
yerler: Mideyi kuvvetlendirir. Sinirleri güçlendirir. Bağırsak
solucanlarını düşürür. Diş ağrılarını giderir. Dişeti iltihaplarını giderir.
Hazımsızlığı giderir. |
| Yabani gül |
( köpekgülü ) :Gülgiller familyasından; 2-3 metre boyunda bir
ağaçcıktır. Yaprakları 5-7 parçalıdır. Çiçekleri pembe veya beyazdır. Olgun
meyvelerine kuşburnu denir. İçeriğinde şekerler, organik asitler ve C vitamini
vardır.
Kullanıldığı yerler: Kuşburnu denilen meyvesi idrar
söktürür. İshali keser. Basur memelerine faydalıdır. |
| Yabanmersini |
( ayıüzümü ) :Fundagiller familyasından; 20-50 cm boyunda çok
dallı, odunsu bir bitkidir. Karadeniz bölgesinin dağlarında çok miktarda
bulunur. Meyvelerinde; organik asitler, şekerler, pektin, tanen ve mirtilin
denilen bir boya maddesi ile A ve C vitaminleri vardır. Yaprakları ve meyveleri
kullanılır.
Kullanıldığı yerler: Yaprakları şeker hastalığında
faydalıdır. Meyvesi dizanteride etkilidir. İshali keser. |
| Yabanyasemini |
( sofur ) :Patlıcangiller familyasından; yurdumuzun hemen hemen
her bölgesinde rastlanan, 1-2 m boyunda, çok yıllık, fena kokulu bir bitkidir.
Haziran-Eylül ayları arasında mor renkli çiçekler açar. Gövdesi sarılıcıdır.
Meyvesi sarımsı-kırmızıdır. Dallarında dulcamarin vardır. Meyveleri; solanın ve
solasein taşır.
Kullanıldığı yerler: Deri hastalıklarında kan
temizleyici, hafif uyuşturucu ve romatizma ağrılarını giderici olarak
kullanılır. Şehveti keser. Salgıları azaltır. |
| Yakıotu |
( meragülü ) :Küpeçiçeğigiller familyasından; nemli yerlerde
yetişen, çoğunlukla çok yıllık, ender olarak 1-2 yıllık bir bitkidir. Çiçekleri
pembe veya kırmızı renklidir. Meyvesi uzun bir kapsül şeklindedir. Yurdumuzda 21
türü vardır. Bitkide tanen yağı, müsilaj ve benzerleri vardır. Ev ilaçlarında;
epilobium angustifolium, kıllı yakıotu, dağ yakıotu ve bataklık yakıotu
kullanılır.
Kullanıldığı yerler: Kabız ve yumuşatıcı olarak
kullanılır. Yaprakları yaraların üzerine konulursa, şişkinlik ve iltihapları
dağıtır. İdrar söktürür. Vücutta biriken zehirli maddelerin dışarıya atılmasını
sağlar. |
| Yapışkanot |
( duvarfesleğeni ) :Isırgangiller familyasından; ılıman
bölgelerde yetişen, çok yıllık bir bitkidir. Genellikle duvarların üzerlerinde
ve diplerinde bulunur. Yaprakları almaşık ve tam kenarlıdır. Çiçekleri küçük
kümeler halindedir.
Kullanıldığı yerler: İdrar söktürür.
Kansızlığı giderir. Dizanteride faydalıdır. Göğsü yumuşatır. Rahatlık verir.
Şeker hastalığında faydalıdır. |
| Yasemin |
( yasemen ) :Zeytingiller familyasından; kışın yaprak döken
veya her zaman yeşil olan bir çalı veya sarılıcı odunsu bir bitkidir. Genç
sürgünleri yeşildir. Çiçekleri salkım durumundadır. 200 kadar türü vardır. Sarı
çiçekli yasemin, hakiki yasemin yurdumuzda yetişir. Tıbbi yasemin, beyaz çiçekli
ve güzel kokuludur.
Kullanıldığı yerler: Romatizma, nikris ve
mafsal ağrılarını giderir. Ateş düşürür. Kabızlığı giderir. |
| Yavşanotu |
( avrupaçayı ) :Sıracagiller familyasından; çiçekleri mavi veya
beyaz renkte olan bir bitkidir. Yuvarlak saplıdır. Duvar çatlaklarında yetişir.
Taze iken kokusuzdur. Kuruduktan sonra güzel kokar.
Kullanıldığı
yerler: Hazmı kolaylaştırır. Baş ve kulunç ağrılarını keser. Çay gibi
içilir. |
| İğde |
( Olweide, Olivier, Sauvage, Oleaster, Elaeagnus ) :İğdeciler
familyasının örneğidir. Yemişi, kızılcık biçimindedir. Derisi sert ve sarı, eti
beyaz un halinde mayhoş ve burukçadır. Yaprakları tüylüdür. 10 kadar türü
vardır. Anadolu’da bağ ve bahçelerde tatli meyvelerinden dolayi meyve agaci
olarak yetistirilmektedir.
Kullanıldığı yerler: Bağırsak
bozukluklarını ve ağız pasını giderir. |
| Yenibahar |
( pimenta ) :Mersingiller familyasından; Amerika'nın tropikal
bölgelerinde doğal olarak yetişen ve baharat elde edilen bir bitkidir. Her
tarafı kokuludur. Kokusu ve tadı; tarçın, karanfil, karabiber ve
hindistancevizininkine benzer. Baharat olarak kullanılır.
Kullanıldığı
yerler: Damar sertliğini önler. Hazmı kolaylaştırır. Mide ve bağırsak
gazlarını giderir. Unutkanlığı giderir. Vücudun direncini artırır. |
| Yerelması |
( helianthus tuberosus ) :Bileşikgiller familyasından; basit
yapraklı, yüksek, çok yıllık otsu bir bitkidir. Toprak altındaki yumruları
inulin bakımından zengindir. Yumruları kullanılır.
Kullanıldığı
yerler: Şeker hastaları için faydalıdır. Besleyicidir. Vücudun direncini
artırır. Kabızlığı giderir. Anne sütünü artırır. Bol idrar söktürür. Böbreklerin
ve pankreasın düzenli çalışmasını sağlar. Basur memelerine faydalıdır.
Romatizma, nikris ve mafsal ağrılarında şikayetleri azaltır. Cildin güzel
olmasını sağlar. |
| İnciçiçeği |
( mayısçanı ) :Zambakgillerden, ok biçimindeki yaprakları
arasında ince bir sap üzerinde küçük çan biçiminde beyaz çiçekler açan bir süs
bitkisidir. Boyu 20 cm kadardır. Çiçekleri beyazdır ve üzüm salkımı şeklindedir.
Yemişleri küçük ve kırmızıdır. Kokusu çok güzeldir.
Kullanıldığı
yerler: Kalp hastalıklarının tedavisinde kullanılır. Çarpıntıyı keser.
Kalp hastalığından kaynaklanan suyu söktürür. Ev ilaçlarında
kullanılmaz. |
| İncir |
( yemiş ) :Dutgillerden asıl vatanı Akdeniz kıyıları olan
yaprakları geniş ve dilimli bir ağacın meyvesidir. Armut biçiminde ve
büyüklüğünde yumuşak, çekirdekleri darı şeklinde tatlı bir
yemiştir.
Kullanıldığı yerler: Bağırsakları yumuşatır.
Kabızlığı giderir. Mide tembelliğini tedavi eder. Vücudu ve sinirleri
kuvvetlendirir. Enerji verir. Nekahat devresini kısaltır. Bronşit, öksürük ve
boğaz ağrılarında faydalıdır. Bronşları yumuşatır. Çıbanların olgunlaşmasını
sağlar. Lapası, yanık ağrılarını keser. Dallarından akan süt, nasır ve siğilleri
giderir. Basurda faydalıdır. Nezle ve sıtmada da kullanılır. |
| Yonca |
( kelekotu ) :Baklagiller familyasından; bir bitki cinsidir.
Birçok türü vardır. Kokulu yonca yurdumuzda yetişen 30-100 cm boyunda, iki
yıllık otsu bir bitkidir. Gövdesi silindir biçiminde, tüysüz açık yeşil renkli,
boyuna çizgili ve çok dallıdır. Yaprakları saplıdır. Çiçekleri sarı renkli ve
güzel kokuludur. Dalların ucunda dik salkımlar halindedirler. Çiçekli ve
yapraklı dalları; kumarin, melilotik ve kumarik asitler ve uçucu bir yağ
taşır.
Kullanıldığı yerler: Romatizma ağrılarını giderir.
İshali keser. Midenin düzenli çalışmasını sağlar. Sinirleri yatıştırır. Baş
ağrılarını dindirir. |
| Yosun |
( moss ) :Çiçeksiz bitkilerin; suların yüzünde veya diplerinde
bulunan bir şubesidir.
Kullanıldığı yerler: Sürüldüğü yerleri
zayıflatır. Haşlanması bağırsak kurtlarını döker. Saçlar yıkanırsa
kuvvetlendirir. |
| İtüzümü |
( köpeküzümü )Patlıcangillerden; ormanlarda yetişen bir
bitkidir. Çiçekleri beyaz, meyveleri parlak siyahtır. Meyvesi, yaprakları ve
çiçekleri kullanılır. Ev ilaçlarında çok dikkatli kullanılması
gerekir.
Kullanıldığı yerler: Romatizma ve mafsal ağrılarını
keser. Aybaşı düzensizliğini ve rahim hastalıklarını giderir. |
| Yulaf |
( alef ) :Buğdaygiller familyasından; daha ziyade hayvan olarak
yetiştirilen otsu bir bitkidir. Nişasta bakımından
zengindir.
Kullanıldığı yerler: Çocukların hazım güçlüklerini
giderir. Bedeni ve ruhi yorgunlukları giderir. İdrar söktürür. Vücuda rahatlık
verir. Kandaki şeker miktarını düşürür. İktidarsızlığı giderir. Guatrı önler.
Mide ve bağırsak bozukluklarını giderir. |
| Üvez |
( sorbus ) :Gülgiller familyasından; orta boylu bir ağaçtır. En
yaygın türü olan kuşüvezi yamaçlarda ve çalılık yerlerde yetişir. Yabaniüvez,
ova ve yamaçlardaki ağaçlar arasında dağınık olarak bulunur. Üvez denilen
meyvesi, muşmula gibi olgunlaştığı zaman yenir.
Kullanıldığı
yerler: İdrar söktürür. Kabızlığı önler. Tansiyonu düşürür. Aybaşı
kanaması azlığını giderir. |
| Yüksükotu |
( digitalis ) :Sıracagiller familyasından; Avrupa, Batı Asya ve
Akdeniz bölgesinde yetişen, iki veya çok yıllık otsu bir bitkidir. Yaprakları
rozet şeklindedir. Çiçekleri dik ve uzun olup salkım şeklindedir. 40 kadar türü
vardır. Yurdumuzda 10 türü yetişir. İçeriğinde kardiyotonik (kalbi
kuvvetlendirici) glikozitler taşır. Zehirlidir. Ev ilaçlarında çok dikkatli
kullanılması ve tavsiye edilen miktarın aşılmaması
gerekir.
Kullanıldığı yerler: Kalp ilaçlarında kullanılır.
Nabız atışını azaltır. Kan dolaşımını yavaşlatır. |
| Yılanyastığı |
( danaayağı ) :Yılanyastığıgiller familyasından; yaprakları
büyük ve koyu kırmızı olan mide bulandırıcı bir koku salan, büyük yumrulu bir
bitkidir. İstanbul çevresinde, Ege ve Akdeniz Bölgesinde
yetişir.
Kullanıldığı yerler: Ateşi düşürür. Terletir, vücuda
rahatlık verir. Sinirleri uyarır. |
| Üzerlik |
( nazarotu ) :Sedefotugiller familyasından; Afrika, Asya ve
Amerika'nın sıcak bölgelerinde yetişen, tek tek beyaz çiçekli, çok dallı bir
bitkidir. 35 cm kadar boyunda, çok yıllık, otsu bir step bitkisidir. Çiçekleri
yeşilimsi beyaz renktedir. Meyvesi basık küre şeklinde bir kapsüldür.
Tohumlarının içeriğinde harmalin, harmin, harmalol, peganin adlı glikozitler ve
kırmızı boya maddesi vardır.
Kullanıldığı yerler: Sinir
sistemini uyarır. Balgam söktürür. Mide ve kulunç ağrılarında faydalıdır. Sulu
egzamada şikayetleri giderir. |
| İzlandalikeni |
( izlandayosunu )Dağlarda ve ormanlardaki kayalar üzerinde
bulunur. Zeytinyeşili renginde, dantel gibi tırtıllı parçalar halindedir. Yaz
aylarında toplanıp kurutulur. Müsilajlı ilaç yapmakta kullanılır. İçeriğinde
"Lichenin", "Dekstrolikenin" ve "Cetrarin" vardır.
Kullanıldığı
yerler: Göğsü yumuşatır, öksürüğü keser. Bağırsak bozukluğunu giderir,
ishali keser. Nefesdarlığını giderir. Bronşitin sebep olduğu şikayetleri
giderir. Veremde faydalıdır. Şeker hastalarına ekmek yapmakta da
kullanılır. |
| Üzüm |
( ineb ) :Üzüm asmasının glikozca zengin olan
meyvesidir.
Kullanıldığı yerler: Bedeni ve zihni gücü artırır.
Kan yapar. Vücutta biriken zararlı maddelerin dışarı atılmasını sağlar. Yüksek
tansiyonu düşürür. Mide ülseri, gastrit, karaciğer hastalıkları, dalak
hastalıkları, romatizma ve mafsal iltihabında faydalıdır. Kabızlığı giderir.
Kalbi kuvvetlendirir. Kanı temizler. Şişmanlıkta faydalıdır. Hamilelerin mide
bulantısını önler. Cilt güzelliğini sağlar. Nekahat devresinin kolayca
atlatılmasına yardımcı olur. Böbreklerdeki kum ve taşların düşürülmesine
yardımcı olur. Besleyicidir. |