| Çadırkuşağı |
( çadıruşağı ) :Maydanozgillerden; özsuyu hekimlikte kullanılan
bir bitkidir. Böceklerin, gövdesine açtığı, deliklerden özsuyu sızar. Zamk gibi
yapışkan olan bu maddeyle yakı yapılır.
Kullanıldığı
yerler: Kan ve lenf damarlarını genişletir. Ağrıları dindirir. Müzmin ve
mikrobik hastalıkların tedavisinde kullanılır. |
| Çakal eriği |
( prunus spinosa ) :Bir çeşit eriktir. Ağacı bodurdur.
Çiçekleri beyazdır ve yapraklarından önce çıkar. Meyvesi yuvarlak ve yeşildir.
Tadı buruktur. Çiçekleri; Mart ve Nisan aylarında toplanıp,
kurutulur.
Kullanıldığı yerler: İshali keser, mide ve
bağırsakların düzenli çalışmasını sağlar. Ateşli hastaların kalbini
kuvvetlendirir. Terletir ve vücutta biriken zehirli maddelerin atılmasını
sağlar. Boğaz ve bademcik iltihaplarını giderir. Anne sütünü
artırır. |
| Çamağacı |
( pinus ) :Birçok çeşidi olan bir ağaçtır. Kozalakları ilk yıl
kapalıdır. İkinci yıl açılıp, kurur ve ağacın dibine düşer. İlaç yapımında;
tomurcuğu, palamutu, kozalağı, filizleri ve çırası
kullanılır.
Kullanıldığı yerler: Balgam söktürür. Müzmin
öksürüğü keser. Kolay doğum yapmayı sağlar. |
| Çamfıstığı |
( (pinus pinea )Çam kozalaklarının içinden çıkarılır. Kuvvetli
bir besindir. Günde 2 çorba kaşığı kadar (25 gram)'dan fazla
yenilmemelidir.
Kullanıldığı yerler: Bronşit, verem, akciğer
hastalıklarının çabuk iyileşmesine yardımcı olur. Cinsel istekleri artırır, ruhi
çöküntüyü giderir. Kalp hastalıklarında da faydalıdır. |
| Çarkıfelek |
( fırıldakçiçeği )Çarkıfelekgillerden; çiçekleri tekerlek
biçiminde, sarmaştığı için duvar kenarlarına ve kameriyelere ekilen bir çeşit
süs bitkisidir. Hekimlikte yapraklarının üst kısımları
kullanılır.
Kullanıldığı yerler: Çarpıntıyı keser. Yüksek
tansiyonu düşürür. Spazmları çözer. Uyku verir. |
| Çavdar mahmuzu |
( claviceps purpurea )Çavdar ve ona benzeyen bitkilerin
çiçeklerinde üreyen parazit bir mantarın kışı geçirmek üzere aldığı mukavemet
şeklidir. 10-35 milimetre uzunluğunda, 2-5 milimete genişliğindedir. Dışı
siyahımsı-mor; içi pempemsi veya morumsu beyaz renktedir. Tadı yoktur. İçinde
ergotin denilen zehirli bir madde vardır. Ev ilaçlarında
kullanılmamalıdır.
Kullanıldığı yerler: Damarları daraltıcı
özelliğinden ötürü hekimlikte kullanılır. |
| Çay |
( transtraemiaceae ) :Çaygillerden bir ağaçcıktır.
Yapraklarında tanen, legumin, esans ve teofilin vardır. Tesirli maddesi,
teindir. Çay yaprakları fermantasyondan sonra kavrulursa siyah, önce kavrulursa
yeşil çay elde edilir.
Kullanıldığı yerler: Aşırı miktarda
olmamak şartıyla içilecek olursa bedeni ve zihni yorgunluğu giderir. Sinirleri
uyarır. Mide tembelliğini giderir. İdrar söktürür. İshal ve dizanteriyi keser.
Damar kireçlenmesini önler. Damar sertliği, kalp yetersizliği, kan kanseri,
guatr, nefrit, kolera ve bağırsak hastalıkarında koruyucu ve tedavi edicidir.
Haddinden fazla içilecek olursa çarpıntı, göğüs anjini, sinir bozukluğu, baş
ağrısı, sıkıntı, mide bulantısı, el titremesi ve uykusuzluğa sebep verir.
Şişmanlar, kalp, sinir, mide ve karaciğer hastaları, romatizma ve nikristen
şikayet edenler, böbreklerinde kum veya taş olanlar, kabızlık ve yüksek
tansiyondan yakınanlar, üremi veya albüminüri olanlar, mümkün olduğu kadar az
çay içmelidirler. |
| Çemen |
( çimen ) :Baklagiller familyasından sarımsı beyaz çiçekli
20-40 santimetre boyunda, bir yıllık, otsu bir bitkidir. Tohumlarında, müsilaj,
uçucu ve sabit yağ, trigonellin vardır.
Kullanıldığı
yerler: Balgam söktürür. Göğsü yumuşatır. Vücuda rahatlık verir. Şehvet
artırır. |
| Centiyane |
( LCentiyana, Yilanotu, Esekturpu, Gentina lutea, Gentina radix
) :Doğu Karadeniz Bölgesi ve uludağ'da yetişen, 1 metre kadar yüksekliğinde,
geniş yapraklı, kalın köklü bir bitkidir. Kökü acıdır. İçi sarı, dışı esmerdir.
Kökü şifalıdır. Sarı ve mavi türü vardır.
Kullanıldığı
yerler: İştah artırır, hazmı kolaylaştırır. Ateşi düşürür. Vücuda kuvvet
verir. Mide zafiyeti ve ekşimelerini giderir. Kansızlıkta da
faydalıdır. |
| Ceviz ağacı |
( Koz ) :Uzun ömürlü; gövdesi kalın, kerestesi ve meyvesi
değerli ulu bir ağaçtır. Yemişi nişastalı ve yağlıdır. Hekimlikte; yaprakları,
meyvesinin üzerindeki yeşil kabukları ve yağı kullanılır. Bir çok çeşidi
vardır.
Kullanıldığı yerler: Yaprakları ve kabukları ile
hazırlanan ilaçlar kanı temizler, kansızlığı giderir. İshal ve dizanteriyi
keser. Verem ve şeker hastalığında hem besleyici, hem de tedavi edicidir.
Kadınlarda görülen beyaz akıntıyı keser. El ve ayak donuklarında, deri
çatlaklarında faydalıdır. Saç ve elleri boyamakta da kullanılır. Çok kuvvetli
bir besin olduğundan fazla yememelk gerekir. Cevizyağı, raşitizm ve sıracada
faydalıdır. Kabızlığı giderir. Bağırsak solucanlarını düşürür. Derinin yanmasını
önler. |
| Çiğdem |
( mahmurçiçeği ) :Zambakgiller familyasından türlü renklerde
çiçekler açan zehirli bir kır bitkisidir. Çiçekleri Ağustos-Eylül aylarında
açar. Rengi sincabidir. Hekimlikte soğan kısmı, çiçekleri ve tohumu kullanılır.
Etkili maddesi "colcihine alkoloidi"dir. Birçok çeşidi
vardır.
Kullanıldığı yerler: İdrar söktürür. Kabızlığı giderir.
Tavsiye edilen dozdan fazla kullanılmamalıdır. |
| Ciğerotu |
( pulmonaria officinalis ) :Nodangiller familyasından; 10-15
santimetre boyunda çok yıllık, otsu bir bitkidir. Çiçekleri; önceleri
kırmızımtıraktır. Sonradan morumsu-maviye dönüşür. Gövdesi dik ve tüylüdür.
İçeriğinde tanen, müsilaj, şekerler, reçine ve sabit yağ vardır. Yaprakları
kullanılır.
Kullanıldığı yerler: Göğsü yumuşatır. Öksürüğü
keser. Akciğer hastalıklarında faydalıdır. İdrar söktürür. |
| Çilek |
( kocayemiş ) :Gülgillerden sapları sürüngen, çiçekleri beyaz
bir bitkidir. Yemişi pembe renkli olup, kokuludur. Birçok çeşidi
vardır.
Kullanıldığı yerler: Vücudu kuvvetlendirir. Hasta
olmayı önler. İdrar söktürür ve karında biriken suyu boşaltır. Böbrek ve mesane
hastalıklarının iyileşmesine yardımcı olur. Mide ve bağırsak tembelliğini
giderir. Sinirleri kuvvetlendirir. Yüksek tansiyonu düşürür. Bağırsak kurtlarını
döker. Safra ifrazatını arttırır ve safra taşlarının dökülmesine yardımcı olur.
Karaciğer kifayetsizliğini ve şişliğini giderir. Ateşi düşürür. Dişdibi
taşlarını eritir. Cilde tazelik ve güzellik verir. Damar sertliği, mafsal
iltihabı, romatizma, ve nikriste de faydalıdır. Şeker hastaları da yiyebilir.
Midesi zayıf olanlar suyunu içmelidir. Alerji yapabilir. |
| Çirişotu |
( sarızambak ) :Zambakgillerden, beyaz çiçekli bir bitkidir.
Kökündeki yumrulardan çiriş yapılır. Nisan - Temmuz aylarında çiçek
açar.
Kullanıldığı yerler: Kadınlarda görülen beyaz akıntıyı
keser. Memeli basuru tedavi eder. Mafsal ağrılarını dindirir. İdrar ve adet kanı
söktürür. Saçkıran tedavisinde de kullanılır. |
| Çitlembik |
( celtis ) :Karaağaçgiller familyasından; 70 kadar türü olan
bir çeşit sakız ağacının meyvesidir. Çitlembik ağacının meyveleri mercimekten az
büyük ve buruk fıstık tadındadır. Hekimlikte meyvesi, yaprakları, tohumları ve
sakızı kullanılır.
Kullanıldığı yerler: Ayak terlemelerini
keser. Yaraları tedavi eder. Böbrek kumlarının dökülmesine yardımcı olur. Mide
ağrılarını dindirir. Öksürüğü keser. |
| Çitsarmaşığı |
( convolvulus sepium ) :Uzun ömürlü, 1-5 metre boyunda sarılıcı
bir süs bitkisidir. Haziran - eylül aylarında çiçek açar. Kökü, oldukça uzundur.
Yaprakları gövde üzerinde sarılmış vaziyettedir. Hekimlikte kök ve yaprakları
kullanılır. 30 kadar türü vardır.
Kullanıldığı
yerler: Kabızlığı giderir. |
| Civanperçemi |
( yaraotu ) :Bileşikgillerden; çeşitli türleri olan bir kır
bitkisidir. Kuru topraklarda, yol kenarında yetişir. Yaprakları uzun ve
parçalıdır. Çiçekleri beyaz ve pembedir. Kandil şeklinde gruplaşmıştır. Kokusu
çok güzeldir. Hekimlikte dal, yaprak ve çiçekleri kullanılır. İçinde Achillein
denilen acı bir madde vardır.
Kullanıldığı yerler: Hazımsızlığı
ve kansızlığı giderir. Kanı temizler. Balgam söktürür, öksürüğü keser. Sinirleri
ve vücudu kuvvetlendirir. Bağırsak ve mide gazlarını giderir. İshali keser.
Basur memelerini tedavi eder. Kızamık, boğmaca, raşitizm, albasması, aybaşı
gecikmesi ve kemik hastalıklarında faydalıdır. İdrar söktürür. Yaraları
iyileştirir. |
| Çoban çantası |
( çobankesesi ) :Turpgillerden, bir çeşit yaban bitkisidir.
Meyveleri, torbaya benzer. Yaprakları rozet şeklinde olup, demet görünümündedir.
Çiçekleri beyazdır. Yaz aylarında toplanıp, kurutulur.
Kullanıldığı
yerler: Böbrek kum ve taşlarının düşürülmesine yardımcı olur. Ağrıları
giderip, vücuda rahatlık verir. Burun kanamalarını durdurur. |
| Çoban düdüğü |
( meyhaneciotu ) :Lohusagillerden, nemli yerlerde yetişen, uzun
ve yeşil yapraklı bir bitkidir. Sapları sivri, kısa ve parlaktır. Çiçekleri de
çana benzer. Hekimlikte kökü kullanılır.
Kullanıldığı
yerler: Kabızlığı giderir. |
| Çoban püskülü |
( ilex auifolium ) :Çobanpüskülügillerden; hekimlikte
yaprakları kullanılan bir bitkidir. 300 kadar türü
vardır.
Kullanıldığı yerler: Ateşi düşürür, terletir ve vücuda
rahatlık verir. |
| Çuhaçiçeği |
( baharçiçeği ) :Çuhaçiçeğigillerden; sık çiçek açan bir süs
bitkisidir. Kökü kırmızı; yaprakları sarıdır. Çiçekleri ise; koyu sarı renkte
olup, çuha gibi kıvrıktır.
Kullanıldığı yerler: İdrar ve balgam
söktürür. Vücuda rahatlık verir. Sinirleri yatıştırır. Rahat uyku sağlar.
Yarımbaş ağrılarını dindirir. |
| Çıfıtotu |
( kokarsedefotu )Sedefotugillerden, çayırlarda ve hendek
kenarlarında yetişen zehirli bir bitkidir. Yaprakları geniş, çiçekleri küçük ve
sarı renklidir. Çiçekleri dallarının dışına çıkmış demetler şeklindedir. Keskin
bir kokusu vardır. Acıdır. Kullanırken, tavsiye edilen dozu aşmamak
gerekir.
Kullanıldığı yerler: Kalp çarpıntılarını giderir. Mide
ağrılarını dindirir. Zeytinyağı ile kavrulduktan sonra çıbanların üstüne
konulacak olursa, olgunlaştırır. |
| Çınarağacı |
( platanus ) :Çınargiller familyasından; 30 metreye kadar boy
salan, gövdesi kalın, uzun ömürlü, koyu gövdeli bir ağaçtır. Hekimlikte
kozalakları ve yaprakları kullanılır. Birçok çeşidi
vardır.
Kullanıldığı yerler: Kadınlarda görülen beyaz akıntıyı
keser. Diş ve vücut ağrılarını dindirir. Saç kepeklerini giderir. |
| Çürdükotu |
( çördekotu ) :Dallı, budaklı, yaprakları sivri ve ayva
biçiminde bir çeşit bitkidir. Çiçekleri mavi renkte olup, dikenlidir.
Çiçeklerinin tozu; sarı veya sarımsıdır. Tadı acıdır.
Kullanıldığı
yerler: İdrar söktürür. Hazımsızlık ve mide zafiyetini giderir. Kulunç
ağrılarını keser. Zayıf çocukların gelişmesine yardımcı olur. |
| Çöp-i çini |
( smilax ) :Çinde ve Hindistan'da yetişen Smilax China adlı
bitkinin köklerinden ve dışkabuklarından ayrılmış
risomudur.
Kullanıldığı yerler: Ateşi düşürür, terletir ve
vücuda rahatlık verir. |
| Çöpleme |
( boynuzotu ) :Düğünçiçeğigillerden bir çeşit bitkidir. Birçok
çeşidi vardır. Akçöpleme denilen çeşidi; uzun yapraklı, geniş ve güzel çiçekli
zehirli bir bitkidir. Boyu 1-1,5 metre kadardır. İçeriğinde A ve B vitaminleri
vardır. Hekimlikte, kökü kullanılır.
Kullanıldığı
yerler: Ağrıları dindirir. Yüksek tansiyonu düşürür. Ev ilaçlarında
kullanılırken, tavsiye edilen dozu aşmamak gerekir. |
| Çörekotu |
( siyah susam ) :Düğünçiçeğigillerden; susam iriliğinde siyah
tohumları olan bir çeşit bitkidir. Güzel kokuludur. Hamurişlerine çeşni vermek
için kullanılır. Yurdumuzda 12 türü vardır.
Kullanıldığı
yerler: İştah açar. Vücuda kuvvet ve dinçlik verir. Hazmı kolaylaştırır.
Mide ve bağırsak gazlarını söker. Koklanacak olursa; baş ağrısını keser. Nezle
ve sara hastalığında tütsü yapılır. Suyu ile sivilcelere pansuman yapılır. |