Şifalı
Bitkiler
Şifalı Bitkiler Sözlüğü
- A - Harfindeki Bitkiler Lütfen aradığınız bitkinin baş
harfini seçiniz.
A B C D E F G H İ J K L M N O P R S T U V Y Z
| Abdestbozanotu |
( pimpinella saxisfrage) :Gülgillerden; siyah ve yeşil boya
çıkartılan bir bitkidir. Rutubetli yerlerde yetişir. Boyu 70 santimetre
kadardır. Kökü akıcıdır.
Kullanıldığı yerler: Mideyi
kuvvetlendirir. Göğüs ağrılarını dindirir. Ateşi düşürür. Boğmaca, öksürük ve
baş ağrılarını keser. Vücuda dinçlik verir. Balgam ve ter söker. Burun
kanamalarını keser. Bademcik şişlerini indirir. Mide yanması ve bağırsak
gazlarını giderir. Çıbanın olgunlaşmasına yardım eder. |
| Acı ağaç |
( kuvasya ağacı ) :Sedefotugillerden; 2-3 metre boyunda küçük
bir bitkidir. İnce kabuklarının üzerinde sarı benekler vardır. Çiçekleri
kırmızıdır. Sıcak ülkelerde yetişir. Bu ülkelerde acı ağaç kabuklarından yapılan
kaplardan su içenlerin kuvvetleneceğine inanılır. Hekimlikte; kökü, kabuğu ve
odunu kullanılır. Etkili maddesi "Quassine"dir. Çok
acıdır.
Kullanıldığı yerler: İştah açar, hazmı kolaylaştırır.
Ateşi düşürür. Tükürük ifrazatını arttırır. Mide, bağırsak, karaciğer ve
böbreklerin çalışmasını düzenler. Böbrek sancılarını keser, taşların
düşürülmesine yardımcı olur. Bağırsak kurtlarını döker. Kanamaları durdurur.
Haşarat kaçırıcı olarak da kullanılır. Fazla kullanılacak olursa; baş dönmesi,
mide bulantısı ve kusma yapar. |
| Acıbakla |
( Lupine, Lupin, Lupine) :10-100 cm yüksekliğinde, sık tüylü,
bir senelik bitkidir. Yaprakları el şeklinde parçalı, uzun saplı, 5-9
yaprakçıklıdır. Çiçekleri dik salkım durumunda, beyaz veya mavimsi renkli, çiçek
taç yaprağı kelebek şeklindedir. Yahudi baklası diye de tanınır.Türkiye’de
yetiştiği yerler: Akdeniz bölgesi, Bursa, Antalya ve Konya çevreleridir.
Memleketimizde üç türü bulunmaktadır.- Beyaz yahudi baklası: Beyaz çiçeklidir.
120 cm kadar yükseklikte, bir yıllık bir bitkidir.- Sarı çiçekli yahudi baklası:
Vatanı, Orta ve Güney Avrupa’dır.- Mavi çiçekli yahudi baklası: Vatanı, Akdeniz
çevresi memleketleridir.
Kullanıldığı yerler: Tohumlarının
idrar söktürücü, kan temizleyici ve kurt düşürücü tesiri vardır. Bazı türlerinin
kavrulmuş tohumları “sebze kahvesi” ismiyle kahve yerine kullanılmaktadır. Fakat
alkaloid taşıyan türlerinin bu şekilde kullanılması tehlikelidir. |
| Acıçiğdem |
( Herbstzeitlose, Krokus, Colchique, Colchicum, Autumn
crocuses) :Boyu 10-30 cm yüksekliğe ulaşan, otsu ve yumrulu bir bitkidir.
Sonbaharda morumsu pembe renkli, 6 parçalı çiçekler açar. Yaprak ve meyvaları
ise ilkbaharda ortaya çıkar. Sonbaharda çiçek açtığından dolayı halk arasında
“güz çiğdemi” olarak da bilinir.Yetiştiği yerler: Türkiye’de pek bulunmaz.
Avrupa’nın sulak çayırlarında bol miktarda yetişir.
Kullanıldığı
yerler: Tıbbi önemi haiz bir bitkidir. Kullanılan kısmı yumru ve
tohumlarıdır. Tohum ve yumruların idrar arttırıcı, terletici, müshil ve
romatizma ağrılarını dindirici etkisi vardır. Alkaloitlerin çok yüksek
zehirleyici özelliği olduğundan, bu droglar, dahilen ancak hekim kontrolünde
kullanılabilir. Eskiden halk arasında romatizma ağrılarını dindirmek için
haricen kullanılırdı. Bunun için bir tutam acı çiğdem tohumu, 2-3 diş sarmısak
ile havanda iyice dövülür. Elde edilen sulu kısım bir tülbente emdirilip,
ağrıyan kısma sarılır. Bu pansuman birkaç gün arka arkaya
tekrarlanır. |
| Adaçayı |
( salvia officinalis ) :Ballıbabagillerden; özellikle Akdeniz
bölgesinde yetişen ıtırlı bir bitkidir. Menekşeye benzeyen çiçekleri haziran,
temmuz aylarında açar. Yaprakları uzun, kenarları tırtıllı, beyazımsı yeşil
renktedir. Hafif kafuru kokusu vardır. Çiçek açtığı zaman toplanıp,
kurutulur.
Kullanıldığı yerler: Mide va bağırsak gazlarını
giderir. Mide bulantısını keser. Hazım sisteminin düzenli çalışmasını sağlar.
Boğaz, bademcik ve dişeti iltihaplarını giderir. Göğsü yumuşatır. Astımdaki
sıkıntıları geçirir. İdrar ve ter söktürür. Banyo suyuna katılıp yıkanılırsa;
zindelik verir. Günde, 3 kahve fincanından fazla içilmemelidir. |
| Adamotu |
(Alraunwurzel, Mandragore, Mandrake) :Mavimsi-mor renkli
çiçekler açan, rozet yapraklı ve kazık köklü çok yıllık otsu bir bitkidir.
Kökleri insana benzediği için, bu isim verilmiştir.Türkiye’de yetiştiği yerler:
Batı ve Güney Anadolu.
Kullanıldığı yerler: Kökleri % 0,3
oranında Hiyosiyaminlerle Skopolamin alkaloitlerini taşır. Bundan dolayı zehirli
bir bitkidir. Ağrı kesici, yatıştırıcı, cinsel gücü arttırıcı etkileri vardır.
Halen tedavide çesitli preparatların terkibinde kullanılmaktadır. Rastgele
kullanıldığında zararlı olur. |
| Adasoğanı |
(Scille, Scillae bulbus, Sea onion, Urginea maritima)
:Zambakgillerden bir çesit bitkidir. Yaprakları uzun şerit şeklindedir.
Çiçekleri yeşil ve beyaz damarlıdır. 2 kilogram kadar olan soğan kısmı,
yapraklarının altındadır. Acı ve zehirlidir. 7,5 gram adasoğanı, bir insanı
rahatça öldürebilir. Tazeyken kullanılmaz. Aksi halde zehirlenme ve kusmalara
yol açar. Soğanın etli olan orta kısmı, dilimlenerek kurutulur. Sonra dövülüp
toz haline getirilir. Çok iyi bilmeden kullanılmamalıdır.
Kullanıldığı
yerler: İdrar söktürür. Kalp hastalarında vücudda biriken suyu boşaltır.
Azotemiyi azaltır. Böbrek hastaları kullanmamalıdır. |
| Ahlat |
(Yaban armudu, Piraster, Pirus elaegrifolia, Wild pear-tree,
Poirier sauvage) :Gülgillerden, kendi kendine yetişen ve üzerine armut aşılanan
bir ağaçtır. Yemişi iyice olgunlaştıktan sonra yenir.
Kullanıldığı
yerler: Meyveleri ishal keser. Zehirli hayvan sokmalarında, filizi ezilip
yaraya sürülür. |
| Ahududu |
(Himbeere, Framboise Common, Rasberry bush) :Ağaç çileği ve
sultan böğürtleni olarak tanınır. Haziran-Temmuz ayları arasında beyazımtırak
renkli çiçekler açan, 30-150 cm boyunda, çok senelik, dikenli, çalı görünüşünde
bir bitkidir. Dağlık mıntıkaların orman ve korularında tesadüf edilir. Gövdesi
dallı, dikenli ve yatıktır. Yaprakları 3-5 parçalı, sivri uçlu, yaprak sapı
kıvrık dikenlidir. Çiçekleri ekseriya dalların ucunda 5-10 çiçekli salkım
halindedirler. Meyvesi etli ve birçok eriksi tipli meyvelerin biraraya gelmesi
ile meydana gelmis, küre biçiminde, kırmızı renkli ve güzel kokuludur. Meyveleri
temmuz ve agustos aylarında olgunlaşır. Çoğu çesitleri bahçelerde yetiştirilir.
Umumiyetle sonbaharda 1-1,5 m aralık bırakılmak suretiyle dikilir. Ahududurar
her 6-7 senede bir yenilenmelidir. Türkiye’de; Ege, Marmara, Karadeniz
bölgelerinde yetiştişir
Kullanıldığı yerler: Kullanılan kısmı,
meyve, çiçek ve yapraklarıdır. Meyveler tamamen olgunlaştıkları zaman toplanır.
Yapraklarında tanen, meyvelerinde ise organik asitler (malik asit, sitrik asit
vs.) şeker, pektin, uçucu ve sabit yağlar bulunmaktadır. Yaprakları bogaz
hastalıklarında gargara için kullanılır. Çiçeklerinden romatizma ve nikris (gut)
hastalıklarında faydalanılır. Taze olarak, şeker ve böbrek hastalıklarında
perhiz yiyeceği olarak istifade edilir. Halk arasında ishal ve ateşli
hastalıklara karşı tavsiye edilir. |
| Akasya |
( salkım ağacı) :Baklagillerden; bir çeşit süs ve gölge
ağacıdır. Salkım çiçekli ve küçük yapraklıdır. Çiçekleri güzel kokar. Çiçekleri
kullanılır.
Kullanıldığı yerler: Astım ve Nefes darlığını
giderir. |
| Akdiken |
(Gemeiner Kreuzdorn, Nerprun Alaterne, Common Buckthorn)
:Mayıs-Haziran aylarında, sarı-yeşil renkli, küçük çiçekler açan bodur bir
ağaçtır. Orman ve koru kenarlarında bulunur. Dalları karşılıklı, uçları diken
halindedir. Yaprakları karşılıklı ve saplıdır. Çiçekler küçük demetler halinde
bir araya toplanmıştır. Küre şeklinde ve bezelye büyüklüğündeki meyvası evvela
yeşil, olgunlukta morumsu-siyah renk alır.Türkiye’de yetiştiği yerler: Bolu ve
Trabzon civarıdır.
Kullanıldığı yerler: Bitkinin kullanılan
kısmı taze meyvalarıdır. Meyvalerında yağ, renkli maddeler, şeker ve glikoz
vardır. İyi bir müshildir. Şurubu yapılır. Müshil ilacı olarak kullanılır.
Bunlardan başka meyvalarından yeşil bir boya da hazırlanır. Memleketimizde
yetişmekte olan bir Akdiken çeşidi de “Cehri” adıyla anılır. Bu cins sadece
memleketimizde yetişir. |
| Akkuş ağacı |
( kayınağacı )Kayıngillerden; nemli topraklarda yetişen bir
ağaçtır. Meyveleri küçüktür. Yaprakları ilkbahar aylarında toplanıp
kurutulur.
Kullanıldığı yerler: İdrar söktürür. Vücutta biriken
suyu boşaltır. Böbreklerin düzenli çalışmasını sağlar. Şişmanlamayı önler.
Romatizma ağrılarını dinlendirir. Ayak kokularını keser. Saçları gürleştirir,
kepekleri yok eder. Cilt hastalıklarını tedavi eder. Kalp kifayetsizliğinin
sebep olduğu idrar tutukluğunu giderir. Vücutta biriken tuzu atar. Üremi ve
albüminde faydalıdır. |
| Altınbaşak otu |
( solidago officinalis )İdrar tutukluğu, albümin, nefrit, üremi
ve sistit tedavisinde kullanılan bir çeşit bitkidir.
Kullanıldığı
yerler: Asabi çarpıntıları giderir. Sinir bozukluğunu geçirir. Yüksek
tansiyonu düşürür. Aritmide kullanılır. Uykusuzluğu giderir. Kalbi
kuvvetlendirir. Damar sertliği ve göğüs nezlesinde faydalıdır. |
| Altınkökü |
( ipeka )Güney Amerika'da yetişen bir bitkidir.Kullanılığı
yerler:Az miktarda kullanıldığı takdirde tatlandırıcıdır. Yüksek dozlarda
kullanılırsa kusturur, ishal yapar. Müzmin bronşitte ifrazatı
artırır. |
| Alıç |
( Ekşimuşmula )Gülgillerden; kırlarda yabani olarak yetişen bir
ağaçtır. Meyveleri; küçük muşmulaya benzer, kırmızı renklidir. Tadı mayhoştur.
Hekimlikte meyvesi kullanılır.
Kullanıldığı yerler: Asabi
çarpıntıları giderir. Sinir bozukluğunu geçirir. Yüksek tansiyonu düşürür.
Aritmide kullanılır. Uykusuzluğu giderir. Kalbi kuvvetlendirir. Damar sertliği
ve göğüs nezlesinde faydalıdır. |
| Amberbaris |
( kadıntuzluğu )Yabani, çalı şeklinde, sarı çiçekli bir
ağaçtır. Kökü acıdır. Yaprakları ve yemişi tatlıdır. Seyrek ormanlarda bulunur.
Boyu 2-3 metre arasındadır. Meyvelerinde bol miktarda C vitamini vardır.
Meyveleri, kabukları ve kökü kullanılır.
Kullanıldığı
yerler: Karaciğer ve safra kesesi hastalıklarını iyileştirir. Ateşi
düşürür. Hazım bozukluklarını giderir. Bağırsak iltihaplarını tedavi eder.
Öksürüğü keser. Mideyi kuvvetlendirir. İştah açar. Ağız yaralarını iyileştirir.
Kan dolaşımını düzenler. Yüksek tansiyonu düşürür. Siyatik, romatizma ve eklem
ağrılarını giderir. |
| Amberkabuğu |
( croton elutheria )Antil adalarında yetişen "liquidamber/sığla
ağacı" denilen ağacın kabuğudur. Kabukların dışı kahverengiye yakın gri; içi ise
sarıdır. Yandığı zaman hoş bir koku verir.
Kullanıldığı
yerler: Dizanteri ve ishali keser. Hazım bozukluklarını giderir.
Kansızlıkta faydalıdır. Anne sütünü artırır. |
| Anason |
(Anis, Anis, Anise)Haziran-Agustos aylarında, beyaz renkli
çiçekler açan, 50-60 cm yüksekliğinde, bir senelik bitki. Gövde dik, silindir
biçiminde, içi boş, çok dallı, tüylü ve üstü çizgilidir. Alt yaprakları uzun
saplı, oval veya kalb biçimindedir. Çiçekler bileşik şemsiyelerde
toplanmışlardır. Meyveleri armut şeklinde küçük, üzeri tüylü, yeşilimsi sarı
renklidir.Başta Ege bölgesi olmak üzere bütün Anadolu’da bahçelerde
yetiştirilir. Kültür anasonunun vatanının Anadolu olduğu tahmin edilmektedir.
Meyvalarında nişasta, müsilaj, sabit ve uçucu yağ bulunmaktadır. Uçucu yağ
miktarları bitkinin cinsine ve yetistiği yerin şartlarına bağlıdır. Uçucu yağın
% 80-90’i anetoldür. Anetol, zehir etkili fakat bu etkisi şok olmayan bir
maddedir. Meyvelerinden su buharı distilasyonu ile elde edilen anason yağı,
hemen hemen renksiz ve karakteristik kokuludur. Anason tıpta midevi, bağırsak
gazlarının teşekkülünü önleyici, hazmı kolaylaştırıcı ve göğüs yumuşatıcı olarak
kullanılır. Ayrıca nefes darlığı, öksürük ve kalb çarpıntısı rahatsızlıklarında
da etkilidir. Anason yüksek dozda alındığında baş ağrısı, uyuşukluk, görme
zorluğu yapar. Daimi kullananlarda anisizm hastalığına sebeb olur. Bilhassa
çocuklara uyku vermede, midede teşekkül eden gazları gidermede çok faydalıdır.
Bebekler için bir çay kaşığı tohum bir bardak suya olmak üzere çay olarak
hazırlanır. Yemeklerden önce veya süte katılarak bir kaç çay kaşığı verilir.
Büyükler % 1-2’lik çayını günde 2-3 bardak alabilir. Türkiye’de Bütün Anadolu'da
yetişir.
Kullanıldığı yerler: Kullanılan kısmı, meyvaları ve
yapraklarıdır. Meyveleri tamamen olgunlaştıktan sonra toplanır ve gölgede
kurutulur. Hazmı kolaylaştırır. İştahsızlığıi giderir. Mide ve barsak gazlarını
söktürür. İdrar artırır. Migren ağrılarını keser. Astım, nefes darlığı ve
bronşitte görülen şikayetleri giderir. |
| Andızotu |
(Atgözü, Kızılağaç, Inula, Inula helenium, Annuèe
inule)Bileşikgillerden, nemli yerlerde yetişen, 1 metre kadar sapı olan bir
çesit ottur. Yaprakları büyük, yumuşak ve yuvarlaktır. Çiçekleri sarı renkte
olup, acı ve kokuludur. Kökü kalındır. Meyveleri küçük, fıstık kozalağına
benzer.
Kullanıldığı yerler: Mideyi kuvvetlendirir. Balgam
söker. Mikropları öldürür. Vücudda biriken tuzu atar. Üremi, nefrit, sistit,
İdrar yolları hastalıklarında faydalıdır. Nefes darlığıını giderir. Karaciğer
hastalıklarını tedavi eder. Kaşıntıları keser. Fazla kullanıldığı zaman, mide
bulantısı yapar. |
| Antepfıstığı |
( Şam fıstığı)Antepfıstığıgiller familyasındandır; Gaziantep
havalisinde yetiştirilen, 5-10 metre yüksekliğinde bir ağaç ve bunun meyvesidir.
İçeriğinde sabit yağ, sakkaroz ve proteinli maddeler
vardır.
Kullanıldığı yerler: Vücudun gelişmesini sağlar. Bedeni
ve zihni gücü arttırır. Cinsel istekleri kamçılar. Böbrek ve safra kesesi
ağrılarını hafifletir. Göğsü yumuşatır, öksürük söktürür. |
|